Mistrzowie harmonii

Książka: 48 stron, fotografie archiwalne i z badań terenowych Andrzeja Bieńkowskiego, płyta: 30 utworów, 70 minut, 7 sekund. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

III Nagroda w Konkursie Fonogram Źródeł 2010

Ta książka z płytą poświęcona jest harmonistom działającym na wsi w Polsce po 1945 roku. Harmoniści i akordeoniści zmienili weselne obyczaje, poszerzyli repertuar, wprowadzili do gry nowe instrumenty. Ceną za to była stopniowa eliminacja tradycyjnej muzyki obrzędowej – mazurków i oberków na rzecz modnych przebojów. Rozpoczął się proces unifikacji muzyki wsi i miasta.
Podstawowy skład kapeli z lat 1950. to harmonia lub akordeon, skrzypce, saksofon lub trąbka i dżez (prosty zestaw perkusyjny). W latach 1930-1950. byliśmy potęgą w produkcji harmonii, w Polsce działały setki warsztatów produkujących i naprawiających je, dziś zostało kilka. Epoka harmonii już się skończyła. Ale coś się zmienia. Młodziaki nieśmiało próbują uczyć się gry. Jest w tym też odwaga, bo nie tak dawno akordeon lub harmonię nazywano w środowisku młodzieżowym pogardliwie „kaloryfer”.

A. B.

Playlista

1 Mazur od Przystałowic 1’38”
Stanisław Gaca (ur. 1949) harmonia Radek, 3 rzędy, 120 basów
Piotr Gaca (ur. 1927) skrzypce
Józef Kędzierski (ur. 1939) baraban
Nagranie 1981 rok

2 Polka 3’46”
Stanisław Gaca harmonia
Piotr Gaca skrzypce
Józef Kędzierski baraban
1981

3 Mazurek Nie ma to ci nie ma, jak to chłopu na wsi 2’21”
Marian Pełka (ur. 1936) harmonia pedałowa Leonardt, 3 rzędy, 24 basy
Stefan Jarosiński (ur. 1922) skrzypce
Stanisław Wlazło (ur. 1912) bębenek
1987

4 Mazurek Bąk 2’16”
Stanisław Borowiecki (ur. 1925) harmonia Ostrowski, 3 rzędy, 120 basów
Jan Borowiecki (ur. 1931) skrzypce
Józef Borowiecki (ur. 1935) kornet
Stanisław Rataj (ur. 1962) baraban
1986

5 Mazurek drogowy 2’09”
Antoni Wyrwiński (ur. 1921) harmonia pedałowa, 3 rzędy, 24 basy
Adam Wyrwiński (ur. 1925) skrzypce
Jan Karczewski (ur. 1944) baraban
1981

6 Oberek ciągły 2’47”
Stanisław Tarnowski (ur. 1941) harmonia Jedynak, 3 rzędy, 24 basy
Adam Tarnowski (ur. 1945) skrzypce
Józef Tarnowski (ur. 1933) dżez
2003

7 Kujawiak 2’54”
Władysław Adamus (ur. 1915) harmonia Paulo Soprani
(przerobiony akordeon), 3 rzędy, 120 basów
Stanisław Wolski (ur. 1928) skrzypce
Franciszek Reguła (ur. 1916) bębenek
1984

8 Mazurek 1’09”
Jan Fokt (ur. 1936) harmonia Mecner, 3 rzędy, 120 basów
Stanisław Gidyk (ur. 1930) skrzypce
Jan Fokt (ur. 1951) dżez
1990

9 Mazurek 1’22”
Izydor Mroziewicz (ur. 1932) harmonia Radek, 3 rzędy, 24 basy,
śpiew
Józef Lament (ur. 1911) skrzypce
Józef Płaskociński (ur. 1925) bębenek
1982

10 Oberek 1’09”
Sławomir Czekalski (ur. 1944) harmonia Sobczyk,
3 rzędy, 120 basów
Zenon Idzikowski (ur. 1939) skrzypce
Franciszek Kowalski (ur. 1950) baraban
2004

11 Polka 1’45”
Izydor Mroziewicz harmonia Radek, 3 rzędy, 120 basów
Józef Lament skrzypce
Józef Płaskociński bębenek
1982

12 Kujon 2’04”
Sławomir Czekalski harmonia Sobczyk, 3 rzędy, 24 basy
Zenon Idzikowski skrzypce
Franciszek Kowalski baraban
2004

13 Polka 1’53”
Stanisław Stępniak (ur. 1935) harmonia Radek, 3 rzędy, 24 basy
Augustyn Szymański (ur. 1928) skrzypce
Marian Wochniak bębenek
2003

14 Ober ciągły 3’13”
Stanisław Stępniak harmonia Radek
Augustyn Szymański skrzypce
Marian Wochniak bębenek
2003

15 Ober ciągły 2’41”
Józef Żarłok (ur. 1942) harmonia Sawiejko, 3 rzędy, 120 basów
Stanisław Kocon (ur. 1934) skrzypce
Stanisław Żarłok bębenek
1991

16 Kurpiowski Marsz weselny 1’34”
Edward Stańczyk (ur. 1927) harmonia pedałowa, 3 rzędy, 24 basy
Mieczysław Włodarczyk (ur. 1920) skrzypce
Władysław Gołębiowski (ur. 1924) bębenek
1988

17 Ober śpiewak 5’33”
Stanisław Ciarkowski (ur. 1931) harmonia, 3 rzędy, 24 basy
Józef Papis (ur. 1931) skrzypce
Józef Kędzierski (ur. 1939) baraban
1987

18 Mazurek 1’21”
Adolf Żytny (ur. 1926) harmonia Faliszewski, 3 rzędy, 24 basy
Tadeusz Skapczyński (ur. 1930) skrzypce
Wiesław Żytny (ur. 1940) bębenek
1988

19 Oberek 2’06”
Stanisław Borowiecki harmonia 3 rzędy, 120 basów
Jan Borowiecki skrzypce
Józef Borowiecki kornet
Stanisław Rataj baraban
1986

20 Wiejska Polka 1’53”
Stanisław Tarnowski harmonia
Adam Tarnowski skrzypce
Józef Tarnowski dżez
2003

21 Oberek od Żelechlina 1’27”
Wiesław Rochala harmonia Borucki, 3 rzędy, 120 basów
Stanisław Rochala skrzypce
Jan Rochala baraban
1998

22 Oberek ciągły 2’08”
Józef Porczek (ur. 1955) harmonia Lipiński, 3 rzędy, 120 basów
Józef Zaraś (ur. 1928) skrzypce
Florian Porczek (ur. 1930) baraban
1981

23 Oberek 2’57”
Andrzej Malik (ur. 1955) harmonia
Stanisław Wiatkowski (ur. 1941) skrzypce
Piotr Kilianek (ur. 1927) bębenek
2004

24 Oberek 2’05”
Edward Szczepanik (ur. 1927) harmonia Lipiński, 3 rzędy, 80 basów
Józef Wielocha (ur. 1918) skrzypce
Władysław Bartosik bębenek
1989

25 Oberek techniczny 2’23”
Władysław Adamus harmonia Paulo Soprani
Stanisław Wolski skrzypce
Franciszek Reguła bębenek
1984

26 Oberek opoczyński Stary ja se stary 1’48”
Franciszek Kowalik (ur. 1942) akordeon
Jan Bielski (ur. 1930) skrzypce, śpiew
Henryk Żak (ur. 1941) skrzypce
Jan Sosnowski (ur. 1939) saksofon
Władysław Szklarczyk baraban
1991

27 Polka 2’33”
Jan Fokt harmonia
Stefan Gidyk skrzypce
Jan Fokt dżez
1990

28 Oberek techniczny 2’32”
Władysław Glanowski (ur. 1906) harmonia swojej produkcji,
3 rzędy, 80 basów
nagranie syna, koniec lat 1960.

29 Polka Mazur 3’18”
Stefan Fornal (ur. 1928) harmonia Miazga, 3 rzędy, 120 basów
Tadeusz Podwysocki (ur. 1926) skrzypce
Stanisław Fornal (ur. 1926) bębenek
1988

30 Mazurek sierocy 2’08”
Wiesława Gromadzka (ur. 1949) harmonia pedałowa Gembarski,
3 rzędy, 24 basy, śpiew
Stefan Kołaziński (ur. 1923) skrzypce
2004